گزارش‌هامهاجرت۱۱ دقیقه مطالعه

مهاجران جهان کجا زندگی می‌کنند ۳۰۴ میلیون نفر، و سهمی که آهسته بالا رفت

در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۰۴ میلیون نفر در کشوری غیر از کشور تولدشان زندگی می‌کنند. این عدد از سال ۱۹۹۰ تقریباً دو برابر شده است؛ اما سهم مهاجران از جمعیت جهان فقط از ۲٫۹ به ۳٫۷ درصد رسیده. این صفحه نشان می‌دهد چرا این دو جمله با هم تناقض ندارند، و بعد از تو می‌خواهد حدس بزنی.

میلیون مهاجر بین‌المللی، نیمه‌ی ۲۰۲۴
۳۰۴
از جمعیت جهان
۳٫۷٪
زن
۴۸٪
زنان و مردانی پشت نرده‌های سالن مهاجرت جزیره‌ی الیس، اوایل قرن بیستم
جزیره‌ی الیس، نیویورک، دهه‌ی ۱۹۰۰. آمریکا هنوز بزرگ‌ترین مقصد است: ۵۲٫۴ میلیون مهاجر در ۲۰۲۴.اعتبار تصویر: George Grantham Bain Collection, Library of Congress · Public domain · Wikimedia Commons

پاسپورتت را پر کن: با هر بخش تعاملی یک مهر می‌گیری.

داده: سازمان ملل، بخش جمعیت (UN DESA)، International Migrant Stock 2024. همه‌ی ارقام مربوط به ۱ ژوئیه‌ی هر سال است.

تناقض ظاهری

دو برابر شد؛ اما هنوز کمتر از ۴ نفر از هر ۱۰۰ نفر

هر دو نمودار از صفر شروع می‌شوند. نوار زمان را بکش و ببین دو عدد چطور کنار هم حرکت می‌کنند.

تعداد مهاجران۳۰۴٫۰ میلیون۰۸۰۱۶۰۲۴۰۳۲۰۱۹۹۰۲۰۰۵۲۰۲۴

از ۱۵۴ میلیون به ۳۰۴ میلیون: تقریباً دو برابر.

سهم از جمعیت جهان۳٫۷٪۰۲٫۵۵۷٫۵۱۰۱۹۹۰۲۰۰۵۲۰۲۴

از ۲٫۹ به ۳٫۷ درصد: کند و آرام.

چرا هر دو درست‌اند

جمعیت جهان هم در همین دوره رشد کرده است: از ۵٫۳ به ۸٫۲ میلیارد نفر. وقتی صورت و مخرج هر دو بزرگ می‌شوند، نسبت آهسته جابه‌جا می‌شود. پس جمله‌ی «مهاجرت در حال انفجار است» با داده سازگار نیست؛ آنچه سریع رشد کرده اندازه‌ی مطلق است، نه سهم.

رشد مهاجران، ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴۱٫۹۸×
رشد جمعیت جهان۱٫۵۳×
سهم مهاجران۲٫۹٪ ← ۳٫۷٪

صد نفر

اگر دنیا صد نفر بود

هر آدمک یک درصد جمعیت است. یک کشور را انتخاب کن و ببین از هر صد نفر ساکن آن، چند نفر جای دیگری به دنیا آمده‌اند.

۳٫۷٪

در جهان، از هر ۱۰۰ نفر حدود ۴ نفر مهاجرند.

مهاجر متولد همان کشور

سهم‌ها گرد شده‌اند. برای کشورهایی که «تابعیت» را می‌شمارند (کد C)، عدد یعنی ساکنان با تابعیت خارجی.

کجا زندگی می‌کنند

نیمی از مهاجران جهان در اروپا و آمریکای شمالی‌اند

تقسیم ۳۰۴ میلیون مهاجر میان مناطق مقصد. پهنای هر نوار، سهم آن منطقه از کل مهاجران جهان است.

  • اروپا و آمریکای شمالی۱۵۵٫۳ میلیون · ۱۳٫۷٪ از جمعیت منطقه۵۱٫۱٪
  • شمال آفریقا و غرب آسیا۵۴٫۱ میلیون · ۹٫۳٪ از جمعیت منطقه۱۷٫۸٪
  • آفریقای جنوب صحرا۲۴٫۳ میلیون · ۲٫۰٪ از جمعیت منطقه۸٫۰٪
  • شرق و جنوب‌شرق آسیا۲۲٫۶ میلیون · ۱٫۰٪ از جمعیت منطقه۷٫۴٪
  • آسیای مرکزی و جنوبی۲۰٫۴ میلیون · ۰٫۹٪ از جمعیت منطقه۶٫۷٪
  • آمریکای لاتین و کارائیب۱۷٫۵ میلیون · ۲٫۶٪ از جمعیت منطقه۵٫۸٪
  • استرالیا و نیوزیلند۹٫۶ میلیون · ۳۰٫۰٪ از جمعیت منطقه۳٫۲٪
  • باقی اقیانوسیه۳۲۲ هزار · ۲٫۳٪ از جمعیت منطقه۰٫۱٪

کشورهای پردرآمد میزبان ۶۵٫۵ درصد مهاجران جهان‌اند.

یک داده، دو رتبه‌بندی

معیار را عوض کن، فهرست زیر و رو می‌شود

اگر بر اساس تعداد مرتب کنی، کشورهای بزرگ و ثروتمند بالا می‌آیند. اگر بر اساس سهم از جمعیت مرتب کنی، فهرست عوض می‌شود. هیچ‌کدام غلط نیست؛ این دو به دو پرسش متفاوت پاسخ می‌دهند.

  1. ۱آمریکا۵۲٫۴ میلیون
  2. ۲آلمان۱۶٫۸ میلیون
  3. ۳عربستان سعودی۱۳٫۷ میلیون
  4. ۴بریتانیا۱۱٫۸ میلیون
  5. ۵فرانسه۹٫۲ میلیون
  6. ۶اسپانیا۸٫۹ میلیون
  7. ۷کانادا۸٫۸ میلیون
  8. ۸امارات۸٫۲ میلیون
  9. ۹استرالیا۸٫۱ میلیون
  10. ۱۰روسیه۷٫۶ میلیون
  11. ۱۱ترکیه۷٫۱ میلیون
  12. ۱۲ایتالیا۶٫۶ میلیون

رتبه‌بندی سهم فقط کشورها و مناطقی را می‌آورد که بیش از ۱۰۰ هزار مهاجر دارند. آمریکا با بزرگ‌ترین تعداد، در این فهرست رتبه‌ی ۳۳ است.

دو کارگر ساختمانی با لباس کار آبی و کلاه ایمنی، جلوی برج خلیفه در زمان ساخت
دبی، ۲۰۰۸. در امارات ۷۴ درصد ساکنان مهاجرند و از هر سه نفرشان دو نفر مرد.اعتبار تصویر: Imre Solt (resized) · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

درصد بالا همیشه یعنی «جامعه‌ی مهاجرپذیر» نیست

در کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس، بیشتر مهاجران نیروی کار موقت‌اند و اقامتشان به کارفرما (کفیل) بسته است. تابعیت روی کاغذ وجود دارد، اما گزینشی، سهمیه‌ای یا بسیار نادر است؛ پس در عمل راه عمومی برای شهروندی نیست. این از نظر ساختاری با کانادا یا استرالیا فرق دارد که مسیر اقامت دائم و شهروندی دارند. درصد یکسان، معنای یکسان ندارد.

کشور خودت را پیدا کن

۲۳۳ کشور و منطقه، یک جست‌وجو

نام یک کشور را بنویس. عدد ۲۰۲۴، روند از ۱۹۹۰، سهم زنان و اینکه سازمان ملل دقیقاً چه چیزی را شمرده است.

پیشنهاد:

ایران

رتبه‌ی ۱۷ در تعدادرتبه‌ی ۸۵ در سهم
مهاجران، ۲۰۲۴
۳٫۸ میلیون
۳٬۸۴۰٬۶۵۴
سهم از جمعیت
۴٫۲٪
سهم زنان
۵۲٫۰٪
تغییر از ۱۹۹۰
−۱۱٪
این عدد چه می‌شمارد
Cساکنان با تابعیت خارجیRپناهندگان و پناه‌جویان (به گزارش UNHCR) اضافه شده‌اند

دو نگاه نزدیک

ایران و کانادا

ایران: منحنی U شکل

در ۱۹۹۰ حدود ۴٫۳ میلیون مهاجر در ایران زندگی می‌کردند؛ ۷٫۴ درصد جمعیت. تا ۲۰۰۰ این عدد به ۲٫۵ میلیون رسید و بعد دوباره بالا رفت: ۳٫۸ میلیون در ۲۰۲۴، یعنی ۴٫۲ درصد جمعیت.

از ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ بیش از یک میلیون نفر به این عدد اضافه شد؛ ششمین افزایش بزرگ جهان در این چهار سال.

رقم ایران «تابعیت خارجی» را می‌شمارد (کد C)، نه محل تولد را، و پناهندگان در آن گنجانده شده‌اند (کد R). این فایل نمی‌گوید این افراد از کجا آمده‌اند.

برای زمینه: کمیساریای پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) در پایان ۲۰۲۴ حدود ۳٫۵ میلیون پناهنده در ایران شمرده که تقریباً همه افغانستانی‌اند؛ ایران بزرگ‌ترین میزبان پناهنده در جهان است. دولت ایران هم ورود بیش از یک میلیون نفر را پس از اوت ۲۰۲۱ اعلام کرده بود.

کانادا: دو برابر، با مسیر شهروندی

از ۴٫۳ میلیون در ۱۹۹۰ به ۸٫۸ میلیون در ۲۰۲۴. سهم از جمعیت: از ۱۵٫۳ به ۲۲٫۲ درصد؛ یعنی از هر ۹ نفر، دو نفر جای دیگری به دنیا آمده‌اند.

در تعداد رتبه‌ی ۷ جهان است و در سهم، رتبه‌ی ۲۳ میان کشورهای بالای ۱۰۰ هزار مهاجر.

رقم کانادا «متولد خارج» را می‌شمارد (کد B) و دانشجویان و کارگران موقت هم در آن هستند. اما مقیم دائم پس از ۳ سال حضور در ۵ سال می‌تواند تابعیت بگیرد؛ همان تفاوتی که در بخش خلیج فارس دیدیم.

سالن ورودی پروازهای خارجی ترمینال ۱ فرودگاه پیرسون تورنتو، با تابلوی «به کانادا خوش آمدید»
پیرسون تورنتو، سالن ورودی پروازهای خارجی. جمعیت مهاجر کانادا از ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴ دو برابر شد.اعتبار تصویر: OhanaUnited (resized) · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

ترکیب جنسیتی

میانگین ۴۸ درصد؛ دامنه از ۲۰ تا ۷۰

در سطح جهان نزدیک به نیمی از مهاجران زن‌اند. اما این میانگین تفاوت بزرگ میان مقصدها را پنهان می‌کند. روی هر نقطه برو تا عددش را ببینی.

بالاتر از میانگین پایین‌تر از میانگین

مسیرهای کار خانگی بیشتر زنانه‌اند و مسیرهای ساخت‌وساز بیشتر مردانه. ترکیب جنسیتی، آینه‌ی بخش اقتصادی است که مهاجر را جذب می‌کند.

صدها کارگر خانگی خارجی که روز تعطیل زیر ساختمان HSBC در محله‌ی سنترال هنگ‌کنگ کنار هم نشسته‌اند
سنترال هنگ‌کنگ، یک یکشنبه. کار خانگی، هنگ‌کنگ را به یکی از زنانه‌ترین جمعیت‌های مهاجر تبدیل کرده: ۶۲٫۶ درصد زن.اعتبار تصویر: Mk2010 (resized) · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

بازی

حدس بزن، بعد ببین

چهار مرحله. اول حدس می‌زنی، بعد عدد واقعی را می‌بینی. حدس زدن پیش از دیدن پاسخ، حتی حدس غلط، ماندگاری یادگیری را بالا می‌برد؛ به این اثر «پیش‌آزمون» می‌گویند.

رتبه

تازه‌کار

۰ از ۲۱۰ امتیازرتبه‌ی بعد: داده‌خوان در ۶۰
شمارشگرنسبت‌سنجبرآوردگرتحلیل‌گر

پیش از نقل قول

پیش از اینکه این عددها را جایی نقل کنی

این «موجودی» است، نه «جریان»

عدد هر سال تعداد کسانی است که در آن کشور زندگی می‌کنند و جای دیگری متولد شده‌اند؛ نه تعداد کسانی که آن سال مهاجرت کرده‌اند. تفاوت ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ هم «ورودی» نیست؛ فوت، بازگشت و تغییر تابعیت هم در آن هست.

همه‌ی کشورها یک چیز را نمی‌شمارند

۱۸۰ کشور و منطقه «متولد خارج» را می‌شمارند (کد B). ۴۸ کشور، از جمله ایران و کشورهای خلیج فارس، «تابعیت خارجی» را (کد C). کسی که در یک کشور به دنیا آمده اما تابعیتش را ندارد، در گروه دوم مهاجر حساب می‌شود. مقایسه‌ی مستقیم این دو گروه دقیق نیست.

پناهندگان در بیشتر رقم‌ها هستند

کد R یعنی پناهندگان و پناه‌جویان به عدد اضافه شده‌اند؛ در ۱۵۹ کشور و منطقه. برای کشورهایی مثل اردن، ترکیه و ایران این بخش بزرگی از رقم است. این یک انتخاب روش‌شناختی است، نه خطا؛ اما تفسیر عدد را عوض می‌کند.

درصد بالا همیشه «جامعه‌ی مهاجرپذیر» نیست

در خلیج فارس سهم بالا عمدتاً نیروی کار موقت است. در کانادا و استرالیا مسیر اقامت دائم هست. درصد یکسان، معنای یکسان ندارد.

روش و منابع

این گزارش چطور ساخته شد

  • همه‌ی ارقام مستقیماً از جدول‌های ۱ تا ۴ فایل سازمان ملل (International Migrant Stock 2024: Destination) استخراج شده‌اند. ۲۳۳ کشور و منطقه، ۸ سال از ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴.
  • سال مرجع ۱ ژوئیه است. «مهاجر بین‌المللی» یعنی کسی که در کشوری غیر از کشور تولدش زندگی می‌کند، یا در کشورهایی که داده‌ی تولد ندارند، تبعه‌ی خارجی.
  • رتبه‌بندی سهم فقط کشورها و مناطقی با دست‌کم ۱۰۰ هزار مهاجر را می‌آورد تا کشورهای کوچک فهرست را پر نکنند.
  • پیشرفت بازی و پاسپورت فقط در مرورگر خودت ذخیره می‌شود و جایی فرستاده نمی‌شود.
مهاجران جهان کجا زندگی می‌کنند | فرجاد